Hipotermi, vücut ısısının tehlikeli seviyelere düşmesi durumudur. Normal vücut ısısı ortalama 37°C civarındadır. Ancak hipotermide bu sıcaklık 35°C’nin altına iner. Bu durum, vücudun ısı üretme hızının, ısı kaybetme hızından az olduğu zamanlarda ortaya çıkar. Hipotermi bir acil durumdur. Hemen tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına hatta ölüme yol açabilir. Bu nedenle, hipotermiyi anlamak ve belirtilerini bilmek hayati önem taşır.
HİPOTERMİ NEDİR?
Hipotermi, vücudunuzun normal sıcaklığından çok daha fazla ısı kaybetmesidir. Bu durum, vücut ısınız 35°C’nin altına düştüğünde başlar. Vücut fonksiyonlarınız yavaşlar. Kalbiniz, sinir sisteminiz ve diğer organlarınız düzgün çalışmaz. Vücudunuz ısı üretmek için titrer. Ancak bu yeterli olmaz. Vücut ısısı düşmeye devam eder. Böylece organlar zarar görmeye başlar. Özellikle yaşlılar ve çocuklar risk altındadır. Ancak herkes hipotermi yaşayabilir. Soğuk hava koşullarına maruz kalmak en büyük nedendir.
Hipotermi Nasıl Olur? Vücut Isısı Neden Düşer?
Hipotermi, genellikle soğuk havaya veya suya uzun süre maruz kalmaktan kaynaklanır. Vücudumuz sürekli olarak ısı kaybeder. Aynı zamanda ısı üretmeye çalışır. Hipotermi, vücudun kaybettiği ısıyı üretemediği zamanlarda meydana gelir. Örneğin, soğuk bir ortamda yeterince giyinmezseniz ısı kaybedersiniz. Suya düşmek de ani ısı kaybına yol açar. Alkollü içecekler damarları genişletir. Bu da ısı kaybını artırır. Bazı tıbbi durumlar riski yükseltir. Diyabet veya tiroid sorunları örnek verilebilir.
Ayrıca, bazı ilaçlar vücudun ısı düzenlemesini etkiler. Yaşlılar ve bebekler daha hassastır. Çünkü onların vücut ısılarını düzenleme yetenekleri zayıftır. Yetersiz beslenme ve yorgunluk da riski artırır. Çünkü vücudun ısı üretmek için enerjiye ihtiyacı vardır. Islak giysiler giymek de tehlikelidir. Çünkü su, havadan 25 kat daha hızlı ısı iletir. Rüzgar da ısı kaybını hızlandırır. Bu faktörlerin birleşimi hipotermiyi tetikleyebilir.
Hafif Hipotermi Belirtileri Nelerdir?
Hipotermi genellikle üç aşamada ilerler. Hafif hipotermi ilk aşamadır. Vücut sıcaklığı 32-35°C arasındadır. Bu aşamada belirtiler belirgindir. Titreme ilk ve en belirgin işarettir. Titreme, vücudun ısı üretme çabasıdır. Ancak bu kontrol dışıdır. Cilt solgun ve soğuk hissedilir. Hafif koordinasyon kaybı yaşanır. Örneğin, kişi sakarlaşır. Konuşma biraz bozulabilir. Kişi kendini yorgun hissedebilir. Karışıklık veya hafif bilinç bulanıklığı da görülebilir. Bu belirtileri fark ettiğinizde hızlı hareket etmelisiniz. Çünkü durum kötüleşebilir.
Orta Derece Hipotermi Belirtileri Nelerdir?
Orta derecede hipotermi daha ciddidir. Vücut sıcaklığı 28-32°C arasına düşer. Bu aşamada titreme durur. Bu tehlikeli bir işarettir. Çünkü vücut artık ısı üretmeye çalışmaz. Kişi daha fazla kafa karışıklığı yaşar. Bellek sorunları ortaya çıkar. Konuşması daha da peltekleşir. Hareketleri yavaşlar ve beceriksizleşir. Nabız yavaşlar ve zayıflar. Solunum da yavaşlar ve sığlaşır. Dudaklar ve tırnaklar mavimsi bir renk alabilir. Bu, oksijen eksikliğinin bir işaretidir. Bilinç düzeyi düşebilir. Kişi uykulu hale gelir. Bu durum acil tıbbi müdahale gerektirir.
Ciddi Hipotermi Belirtileri Nelerdir?
Ciddi hipotermi hayati tehlike taşır. Vücut sıcaklığı 28°C’nin altına düşer. Bu seviyede kişi bilincini kaybeder. Nefes alıp verme çok yavaşlar veya durur. Nabız zor fark edilir hale gelir. Bazen hiç hissedilemeyebilir. Kaslar sertleşir ve donar. Göz bebekleri büyüyebilir. Cilt buz gibi hissedilir. Bu aşamada kişi ölü gibi görünebilir. Ancak hemen tıbbi yardım almalısınız. Hatta kalp durmuş gibi görünse bile. Çünkü ciddi hipotermi yaşayan kişilerde iyileşme şansı vardır. Tıbbi personel gelene kadar kişiyi sıcak tutmaya çalışın.
HİPOTERMİ İÇİN İLK YARDIM NASIL YAPILIR?
Hipotermi şüphesi durumunda hemen 112’yi arayın. Tıbbi yardım gelene kadar bazı adımlar uygulayabilirsiniz. Öncelikle, kişiyi soğuk ortamdan uzaklaştırın. Mümkünse sıcak bir yere taşıyın. Islak giysileri nazikçe çıkarın. Yerine kuru ve sıcak battaniyeler sarın. Vücut ısısını korumak için önemlidir. Kişiyi yere direkt temas ettirmeyin. Bunun yerine, altına bir battaniye veya yalıtıcı malzeme koyun. Başını ve boynunu da örtmeyi unutmayın. Boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerine sıcak kompresler uygulayabilirsiniz. Ancak aşırı sıcak olmamalıdır.
Eğer kişi uyanıksa, ılık ve tatlı içecekler verin. Örneğin, sıcak çikolata iyi bir seçenektir. Ancak alkol ve kafein vermekten kaçının. Çünkü bunlar ısı kaybını artırabilir. Ayrıca, kişiyi ovmaktan kaçının. Bu, ciltteki kan akışını bozabilir. Kas dokusuna zarar verebilir. Direkt ısı kaynakları kullanmayın. Örneğin, sıcak su şişesi veya ısıtma pedi. Bu, cilde yanıklara neden olabilir. Aynı zamanda kan damarlarını aniden genişletebilir. Bu da şoka yol açabilir. Bilinci kapalı kişilere ağızdan hiçbir şey vermeyin. Solunum ve nabzını düzenli olarak kontrol edin. Gerekirse kalp masajı ve suni teneffüs uygulamaya hazır olun.
Hipotermiyi Önlemek İçin Neler Yapmalısınız?
Hipotermiyi önlemek, tedaviden daha kolaydır. Soğuk havalarda dışarı çıkacaksanız dikkatli olun. Öncelikle, katmanlı giysiler tercih edin. Katmanlar arasında hava kalır. Bu da yalıtım sağlar. İç katman olarak nemi emen kumaşlar giyin. Pamuk yerine yün veya sentetik malzemeler seçin. Dış katmanınız rüzgar ve su geçirmez olmalıdır. Başınızı, ellerinizi ve ayaklarınızı koruyun. Çünkü bu bölgelerden büyük miktarda ısı kaybedersiniz. Şapka, eldiven ve su geçirmez botlar kullanın. Özellikle vücudunuzu kuru tutmaya özen gösterin. Islak giysiler ısı kaybını hızlandırır.
Yeterince yiyin ve sıvı tüketin. Çünkü vücudunuzun ısı üretmek için enerjiye ihtiyacı vardır. Alkollü içeceklerden uzak durun. Alkollü içecekler sizi sıcak hissettirir. Ancak damarları genişleterek ısı kaybını artırır. Evinizde veya aracınızda acil durum kiti bulundurun. Bu kitte battaniye, kuru giysiler ve yüksek enerjili yiyecekler olmalıdır. Yaşlıları ve küçük çocukları sık sık kontrol edin. Çünkü onlar hipotermiye karşı daha savunmasızdırlar. Özellikle uzun süre dışarıda kalacaksanız hava durumunu takip edin. Soğuk hava koşullarına uygun hazırlık yapın.
Ne Zaman Tıbbi Yardım Aramalısınız?
Hipotermi belirtileri gösteren herkes için tıbbi yardım aramalısınız. En hafif belirtilerde bile dikkatli olun. Çünkü durum hızla kötüleşebilir. Özellikle çocuklarda, yaşlılarda veya kronik hastalığı olan kişilerde. Karışıklık, bilinç kaybı, yavaş nabız gibi belirtiler varsa, derhal 112’yi arayın. Kişi titremeyi bırakmışsa bu çok kötü bir işarettir. Asla beklemeyin. Profesyonel tıbbi yardım almak hayati önem taşır. Hızlı müdahale, ciddi komplikasyonları önler. Hayat kurtarabilir. Güvenliğiniz için her zaman temkinli olun.
Özetle, hipotermi ciddi bir sağlık sorunudur. Ancak önlenebilir ve tedavi edilebilir. Belirtilerini bilmek ve doğru ilk yardım uygulamak önemlidir. Özellikle soğuk hava koşullarına karşı dikkatli olun. Kendinizi ve sevdiklerinizi korumak için önlemler alın. Güvende kalın.
